Jant ölçüleri nasıl okunur?
Bir jantın aracınıza uyması için tek bir ölçü yetmez. Jantın arkasında ya da kolunun iç tarafında genelde 7Jx17 ET45 5x112 57,1 gibi bir dizi değer yazar. Her biri ayrı bir uyumluluk şartıdır ve biri bile tutmazsa jant ya takılmaz ya da takılsa bile güvenli olmaz.
7J: Jant genişliği
Baştaki sayı, jantın iç genişliğidir ve inç cinsindendir. 7J, 7 inç (177,8 mm) genişlik demektir. J harfi, jant kenarının (flanş) profil tipini gösterir. Binek araçlarda neredeyse hep J kullanılır.
Jant genişliği lastik genişliğiyle uyumlu olmalı. Örneğin 205 mm genişliğindeki bir lastik için genelde 5,5 ile 7,5 inç arası jant uygundur. Lastik üreticileri her ölçü için izin verilen jant aralığını yayınlar.
17: Jant çapı
x işaretinden sonraki sayı, inç cinsinden jant çapıdır. Lastiğin üzerindeki R'den sonraki sayıyla birebir aynı olmalı.
ET45: Offset (ofset)
ET, Almanca "Einpresstiefe" kelimesinin kısaltmasıdır. Jantın bağlantı yüzeyi ile jantın orta çizgisi arasındaki mesafedir ve milimetre cinsindendir.
- ET büyüdükçe jant aracın içine doğru girer.
- ET küçüldükçe jant dışarı çıkar.
ET'yi 5 mm düşürürseniz tekerlek her tarafta 5 mm dışarı çıkar. Az bir fark gibi görünür ama çamurluğa sürtme, aks ve rulmanlara binen yükün artması ve direksiyonun farklı tepki vermesi gibi sonuçları olabilir. Fabrika ET değerinden genelde ±5 mm'den fazla uzaklaşılmaması önerilir. ET farkının etkisini ayrı rehberimizde hesap örnekleriyle anlatıyoruz.
5x112: PCD (bijon aralığı)
PCD, "Pitch Circle Diameter" yani bijon deliklerinin merkezlerinden geçen dairenin çapıdır.
- 5: Bijon sayısı
- 112: Bijonların üzerinde durduğu dairenin çapı (mm)
Türkiye'de sık görülen PCD değerleri:
- 4x100: Eski Renault, Dacia, Fiat ve Hyundai modellerinin bir kısmı
- 4x108: Eski Peugeot, Citroën ve Ford modelleri
- 5x100: Bazı Volkswagen grubu ve Toyota modelleri
- 5x108: Ford, Volvo, yeni Peugeot ve Citroën
- 5x112: Volkswagen, Audi, Skoda, Seat, Mercedes-Benz ve yeni BMW
- 5x114,3: Toyota, Honda, Hyundai, Kia, Nissan, Renault'nun bir kısmı
- 5x120: Eski BMW modelleri
Bu liste yalnızca fikir vermek içindir. Aynı markanın modelleri arasında bile PCD değişebilir. Aracınızın değerini kullanım kılavuzundan ya da yetkili servisten teyit edin.
PCD birebir aynı olmalı. 5x112 jant 5x114,3 göbeğe "zorla" takılmaz, takılsa bile bijonlar yamuk oturur ve tehlikelidir.
57,1: Göbek (merkez) deliği çapı
Jantın ortasındaki deliğin çapıdır ve araç göbeğinin üzerine oturur. Fabrika jantlarında bu delik göbekle tam aynı çaptadır ve tekerleği merkezler.
Aftermarket jantlarda delik genelde daha büyük yapılır ki çok sayıda araca uysun. Bu durumda merkezleme halkası kullanılır. Halka takılmazsa tekerlek bijonlara asılı kalır ve özellikle yüksek hızda titreşim yapar.
Bijon tipi
Jant ile bijonun oturma yüzeyi uyumlu olmalı:
- Konik (60°): En yaygın tip
- Küresel (radius): Volkswagen grubu, bazı Honda modelleri
- Düz oturmalı: Bazı Toyota ve Mitsubishi orijinal jantları
Bijon diş ölçüsü de (M12x1,5, M14x1,5 gibi) araca uygun olmalı.
Kısa kontrol listesi
| Ölçü | Örnek | Uyması gereken |
|---|---|---|
| Genişlik | 7J | Lastik genişliğine uygun aralıkta |
| Çap | 17 | Lastik ile birebir aynı |
| ET | 45 | Fabrika değerine ±5 mm içinde |
| PCD | 5x112 | Araçla birebir aynı |
| Göbek çapı | 57,1 | Aynı ya da merkezleme halkalı |
| Bijon | Konik, M14x1,5 | Jantın oturma tipine uygun |